زادگان حسن و حسين دعوى امامت كند و در خانه بنشيند و در بر روى خود بندد و از مردم در پرده باشد با پيروان گروندگان به خويش مشرك و كافر باشد . . . سپس اين گروه با دو دسته ديگر كه هواخواه برترى على بن ابيطالب بر همه مردمان پس از پيغمبر خدا بودند به هم پيوستند و در آن هنگام كه زيد بن على بن حسين در كوفه قيام كرد به پيروى او درآمدند و به امامت او بگرويدند و همگى ايشان زيديه ناميده شوند ، ولى در قرآن و سنت و شرع و واجبات و دستورهاى دين با يكديگر اختلاف دارند . « 1 » در اينجا به منظور روشن شدن اين مهم ، گزارش ديگر نوبختى را كه با گزارش‌هاى ديگر نيز تأييد شده و زيديان نيز به انكار كلى آن برنخاسته‌اند مىآوريم . اين گزارش‌ها علاوه بر بيان ديدگاه زيديه در فلسفه سياسى ، شدت برخورد برخى از آنها با اماميان را نيز به خوبى نشان مىدهد . « برخى از ايشان گفتند كسى كه گويد كودكان گهواره‌اى و در قنداق خاندان محمد در دانش و بينش به مانند پيغمبر خدا نيست كافر و مشرك است ، چه هيچ‌يك از ايشان به آموختن از كسى نياز ندارد ، و گلبن دانش خود به خود مانند رويدن كشت از باران در سينهء ايشان برويد . زيرا خداوند ارجمند بزرگ از روى لطف و مهر همه دانش‌ها را به آنان آموخته است . . . . امّا ديگر دسته‌هاى ايشان اين سخن را گسترش داده ، گفتند دانش در ميان همهء آنان پراكنده و يكسان است . در علم و دانش با ديگر مردم برابر هستند . پس هركه از ايشان يا ديگرى دانشى را كه در دين يا زندگانى خود بدان نيازمند باشد فراگيرد بايد بر وفق آن رفتار كند . هر گاه مردم دانشى را كه به دانستن آن نيازمندند در نزد ايشان ( يعنى علويان ) با كسان ديگر نيابند بايد در آن باره به رأى خود اجتهاد كنند . اين سخن گفتار اقويا و

--> ( 1 ) . مشكور ، ترجمه فرق الشيعة ، ص 52 - 53 .